niedziela / 22 października 2017 Gtl Członkowie Miesięcznik "Śląsk" Partnerzy Kontakt
Górnośląskie Towarzystwo Literackie w Katowicach
G ó r n o ś l ą s k i e   T o w a r z y s t w o   L i t e r a c k i e   w   Katowicach

Krytyka literacka



Z duszą na uwięzi

Grzegorz Kielar, Skrajem

W swojej drugiej książce poetyckiej zatytułowanej Skrajem, opublikowanej w 2014 roku przez Tarnogórskie Centrum Kultury, Grzegorz Kielar ujawnia własne poetyckie credo od razu w pierwszym wierszu. Rozpoczynający zbiorek utwór Inaczej zawiera dość istotne deklaracje otwarcia się na banał codziennego życia oraz skupienie na jego zwykłym przemijaniu.

„może więcej o chwili mniej

o trwaniu... i nie wchodzić raz za razem

w zaświaty tylko zająć się banałem”

 – pisze poeta. I przyjęcie takiej przyziemnej perspektywy pozwala autorowi dość przekornie zakpić w kolejnym wierszu Czekadełko z wiekowego toposu poetyckiego o „duszy która z ciała uleciała”. Bowiem tylko w tym kontekście zrozumieć można rozważania autora o „duszy zbyt płytko i niefachowo umocowanej... która czeka na okazję aby go opuścić”. Czy podmiot liryczny wierzy jeszcze w duszę i jej wędrówkę w zaświaty, trudno wywnioskować z pełnego ironii wiersza. Pewnym jest jedynie świadomość jej istnienia intertekstualnego, do czego Kielar świadomie nawiązuje, kończąc tekst przekorną puentą:

„tej nocy pełnej skarg pozwolił żeby usiadło na ramieniu

o świcie wypuścił jak latawca Maestero

koniec sznurka trzymał w garści

na wszelki wypadek”.

Zgodnie z enuncjacjami poety bliższe jego koszuli jest ciało niż byty transcendentne. Takie podejście do materii świata poprowadziło jego pióro w stronę wierszy funeralnych, w których więcej rozkładu somatycznego niż metafizycznego. Porażającą brzydotę zejścia z tego świata ukazał poeta w szokującym wierszu Mrzyk trupnice i zyzuś tłuścioch. Stopniowa ludzka reifikacja z muchami i pająkiem w tle jakby namalowana pędzlem, a nie opisana słowami, na długo pozostaje w pamięci. Przy czym nawet i w tym mocno fizykalnym liryku poeta nie zapomina o kontekście sakralnym reprezentowanym przez „święty obrazek na ścianie”. Ale tak do końca nie wiadomo, ile wiary w tych wersach zostało zawartych, a ile sarkastycznej refleksji o marności życia.

I gdyby szukać jakichś poetyckich powinowactw dla twórczości Kielara, to w pierwszym rzędzie bliska byłaby mu ze swoim egzystencjalnym niepokojem Wisława Szymborska, na co wskazywać by mogły wiersze o kocie. A jest ich w tomiku Skrajem kilka. Przy czym kot dla Kielara jest po trosze filozofem, a po części poetą, pozbawionym egoistycznego narcyzmu. Tyle że autor jakby celowo myląc ślady, odwołuje się także bezpośrednio do twórczości jednego z amerykańskich poetów bitników. Poeta jest mu bliski poprzez opis przeżyć kloszardów, dość natrętny erotyzm i chwilami trywialną frazę. Ale to zaledwie literackie odniesienia, będące próbą dopasowania własnych wierszy do tradycji.

Analizując dokładniej teksty Kielara ze zbioru Skrajem, można dostrzec, że bliska jest mu różewiczewska poetyka wierszowej wyliczanki czy nierymowanego słupka. Aczkolwiek nadal – podobnie jak w debiutanckim zbiorze wierszy – chętnie sięga po językowe kalki, obnażając lingwistyczne paradoksy znaczeniowe, choćby takie w wierszu Sześćdziesiąt dziewięć:

„dzisiaj noc ma niedbale postawiony

kołnierz i stosowne pełnomocnictwa

stanie jak zwykle na wysokości zadania”.

Nieobca jest mu także tęsknota za wierszem porządkującym rymami świat, połączona z naiwną wiarą w moc sprawczą poezji. I tej wiary powinien się trzymać.

 

Grzegorz Kielar: Skrajem. Tarnogórskie Centrum Kultury, Tarnowskie Góry, 2014, ss. 54.

autor: Ryszard Bednarczyk

Pozostałe wpisy

Biblioteka "Guliwer" (2016-12-30 / Małgorzata Wójcik-Dudek)
W gościnie u człowieka (2016-12-30 / Ryszard Bednarczyk)
Czucie, wiara i szkiełko – o kondycji współczesnej (2016-11-28 / Ewa Wylężek)
Z kulturą po literackich ścieżkach (2016-11-24 / Katarzyna Kuroczka)
Niobe. Śląska krzywda wykrzyczana (2016-11-12 / Grzegorz Sztoler)
Szeptem (2016-11-12 / Marek Rapnicki)
Naprawdę ważne zdjęcia (2016-11-06 / Paweł Lekszycki)
O geniuszu miejsca w śląskiej literaturze (2016-11-06 / Ryszard Bednarczyk)
Niewykorzystany demon przypadku (2016-10-27 / Katarzyna Kuroczka )
Jedynie skóra pachnie poezją (2016-10-27 / Ryszard Bednarczyk)
Wredny łobrozek, czyli egzystencjalny bigos (2016-10-18 / Katarzyna Kuroczka )
Grudzień Genowefy (2016-09-29 / Ewa Olejarz)
Wszystko się kręci wokół patyczka (2016-08-30 / Ryszard Bednarczyk)
Samotna walka Szczepańskiego (2016-08-29 / Katarzyna Kuroczka )
Mała zagłada (2016-08-03 / Ewa Wylężek)
Kręgi na wodzie (2016-07-28 / Irmina Kosmala)
Gorzkie studium psychologiczne i socjologiczne (2016-07-28 / Katarzyna Kuroczka)
To byli nasi dziadkowie (2016-07-27 / Grzegorz Sztoler)
U źródeł wrażliwości (2016-07-09 / Miłosz Piotrowiak)
Przypadek Pawła G. (2016-07-03 / Monika Witczak)
Wypisz, wymaluj – „Podsłuchy i podglądy” Jerzego J (2016-07-03 / Ewa Wylężek)
„To tylko poezja” (2016-06-12 / Katarzyna Niesporek)
Portret wielokrotny (2016-05-17 / Maria Dębicz)
Uważne czytanie (2016-05-10 / Ewa Bartos)
Być u siebie, to być sobą (2016-05-06 / Katarzyna Kuroczka (Bereta))
Uśmierceni przez Twardocha (2016-03-28 / Katarzyna Bereta)
Krzyk i cisza (2016-03-11 / Katarzyna Niesporek)
Kto straszy w prozie Guzego (2016-03-05 / Ryszard Bednarczyk)
Detektyw po przejściach (2016-03-05 / Ryszard Bednarczyk)
Traktat o grze w świat (2016-02-20 / Katarzyna Bereta)
"Duchy wojny" po raz piąty (2016-02-16 / Jacek Lyszczyna)
Koronkowa książeczka (2016-02-16 / Bogdan Widera)
'biernik Bogdana Prejsa (2016-02-15 / Roma Jegor)
Lament nad śmiercią hiszpańskiego toreadora (2016-02-15 / Jacek Lyszczyna)
O kulturowym przymusie (2016-02-09 / Katarzyna Bereta)
Szaleństwo i metoda (2016-02-09 / Ewa Wylężek)
Doświadczając bliskości (2015-12-18 / Katarzyna Niesporek)
Doświadczając pewności (2015-11-18 / Katarzyna Niesporek)
Teatr w sieci (2015-10-31 / Maria Sztuka)
Pamięć i wyobraźnia (2015-09-27 / Katarzyna Niesporek)
O poszukiwaniu siebie (2015-09-27 / Katarzyna Bereta)
Wszystkie beboki Stalinogrodu (2015-08-08 / Katarzyna Bereta)
Edessy (2015-07-28 / Katarzyna Niesporek)
Erotyczne przygody pewnego świra (2015-07-24 / Ryszard Bednarczyk)
Trzej neurotycy i pies (2015-07-16 / Ryszard Bednarczyk)
O cierpieniu i wierze w sześciu językach (2015-07-02 / Ryszard Bednarczyk)
Czas jak zamarznięta rzeka (2015-05-13 / Ryszard Bednarczyk)
Wiersze i obrazy (2015-01-17 / Katarzyna Niesporek)
Zbiór minitraktatów i testament gorzkich prawd (2015-01-04 / Katarzyna Bereta)
O "Drugim końcu wszystkiego" Brzoski (2014-11-10 / Ewa Wylężek)
Czy mężczyźnie przystoi płakać? (2014-10-27 / Ewa Wylężek)
Jan Dobry nauczycielem Opolan (2014-10-08 / Justyna Kubik)
Przez wielką wodę. O narracji traumy (2014-09-21 / Ewa Wylężek)
O "Dialogach śląskich" Górdziałka (2014-08-25 / Marek Mikołajec)
Z kroniki rodzinnej – Dom trzech pokoleń (2014-08-19 / Ewa Wylężek)
Światło ze Śląska (2014-08-16 / Ewa Wylężek)