niedziela / 22 października 2017 Gtl Członkowie Miesięcznik "Śląsk" Partnerzy Kontakt
Górnośląskie Towarzystwo Literackie w Katowicach
G ó r n o ś l ą s k i e   T o w a r z y s t w o   L i t e r a c k i e   w   Katowicach

Krytyka literacka



'biernik Bogdana Prejsa

Bogdan Prejs, 'biernik

Tytuł nowej książki Bogdana Prejsa 'biernik zaraz na wstępie podsuwa mi szkolne formułki: biernik – kogo, co (widzę, opisuję, wspominam, utrwalam).

Kogo? Siebie, sąsiadów, znajomych, mniej znajomych, najbliższych. Co? Rzeczywistość − przeszłą i obecną. Odczucia, obrazki, kołatanie myśli, jak dzwonek, jakbyś rowerem po swoim życiu jechał.

Teraz powinien być zaimek „jak?”. Najprościej. Niemalże oznajmująco. Czasem wręcz surowo. Bez poetyzowania, czułostkowości, epatowania.

Z jakim efektem? Świetnym. Powstała książka poetycka niczym mała „kronika przypadków”. Z prozy życia, które jest w 'bierniku na każdej stronie. Taka czarno-biała, słonogorzka, trochę kpiąca. Czasem spokojna niby oliwa, a czasem w takiej temperaturze wrzenia, że aż boli.

No, bo jak ma nie boleć, skoro „będziesz musiał odpuścić. chłopcy w twoim wieku / dorośleją i powoli zaczynają już zdawać sobie sprawę, że nie posiądą wszystkich kobiet (…)”. I okazuje się, że „na dzisiaj koniec. teraz tylko odhaczyć datę w kalendarzu / z nagą blondynką i zmyć resztki czasu z cyferblatu (…). wyzwolić ciało. nie pozwolić / się sprowokować naturze.”

„Chcieliśmy dyrygować słowami kolejnych / wierszy rzędami dusz” – mówi bohater 'biernika − „ być wyroczniami. etycznymi przewodnikami, o etyce pojęcia większego nie mając .i co? nikomu się nie udało (…) / tyle po nas zostanie, / cośmy razem. Nasze / dusze stoją potworem”.

Co mnie wzrusza w 'bierniku? Światło, które Prejs kieruje na szare miejsca, czasem wręcz detale („trzymasz w niej wszystkie nieszczęścia koziorożca razem / ze skórzanym etui na papierosy (…) / taka mała torebka. z duchami. na lewym ramieniu. a prawe ugięte pod ciężarem losów (może ktoś wygra). bagaż historii”). Porusza mnie też uważność zwrócona na zwykłe momenty, przeciętne godziny („podobno była już noc, ale my nie jesteśmy / gwiazdami, więc ciemność rozjaśnił jedynie / płomień zapalniczki”). I ludzie „złapani” w wiersz, jakby to była migawka aparatu („w kuchni krząta się kobieta. gotuje kaszkę”).  

Bohater liryczny – niby stoik, niby tylko „opowiadacz”, a przecież patrzy na świat bez bezpiecznego dystansu i jest czasami zupełnie bezradny wobec rzeczywistości, która się w niego wdziera, włazi w oczy, jest wdychana z dymem papierosowym, zapachem klatki schodowej. Podmiot wiersza czasem się poddaje: „każde słowo wymierzone jest we mnie każde / może mnie zabić brak mi wyczucia”, a czasem sprzeciwia: „w chwilach takich jak ta (…) gdy słowa okazują się / bezsilne wobec myśli rodzi się myśl nazwana / buntem”. Ale przecież „nie musisz już uciekać. pobiegłeś wystarczająco daleko”.

'biernik to trzecia książka poetycka Prejsa. Według mnie najlepsza. A to znaczy, że autor ma nam ciągle sporo do powiedzenia. Jego bohater upomina siebie w wierszu, żeby „zachować dystans. trafiać w sedno. puentować prosto w noc. i udawać , że się nie krwawi”. I właśnie to zrobił w swojej książce Bogdan Prejs.

 

 Bogdan Prejs: 'biernik. Mikołów 2015, ss. 50.

autor: Roma Jegor

Pozostałe wpisy

Biblioteka "Guliwer" (2016-12-30 / Małgorzata Wójcik-Dudek)
W gościnie u człowieka (2016-12-30 / Ryszard Bednarczyk)
Czucie, wiara i szkiełko – o kondycji współczesnej (2016-11-28 / Ewa Wylężek)
Z kulturą po literackich ścieżkach (2016-11-24 / Katarzyna Kuroczka)
Niobe. Śląska krzywda wykrzyczana (2016-11-12 / Grzegorz Sztoler)
Szeptem (2016-11-12 / Marek Rapnicki)
Naprawdę ważne zdjęcia (2016-11-06 / Paweł Lekszycki)
O geniuszu miejsca w śląskiej literaturze (2016-11-06 / Ryszard Bednarczyk)
Niewykorzystany demon przypadku (2016-10-27 / Katarzyna Kuroczka )
Jedynie skóra pachnie poezją (2016-10-27 / Ryszard Bednarczyk)
Wredny łobrozek, czyli egzystencjalny bigos (2016-10-18 / Katarzyna Kuroczka )
Grudzień Genowefy (2016-09-29 / Ewa Olejarz)
Wszystko się kręci wokół patyczka (2016-08-30 / Ryszard Bednarczyk)
Samotna walka Szczepańskiego (2016-08-29 / Katarzyna Kuroczka )
Mała zagłada (2016-08-03 / Ewa Wylężek)
Kręgi na wodzie (2016-07-28 / Irmina Kosmala)
Gorzkie studium psychologiczne i socjologiczne (2016-07-28 / Katarzyna Kuroczka)
To byli nasi dziadkowie (2016-07-27 / Grzegorz Sztoler)
U źródeł wrażliwości (2016-07-09 / Miłosz Piotrowiak)
Przypadek Pawła G. (2016-07-03 / Monika Witczak)
Wypisz, wymaluj – „Podsłuchy i podglądy” Jerzego J (2016-07-03 / Ewa Wylężek)
„To tylko poezja” (2016-06-12 / Katarzyna Niesporek)
Portret wielokrotny (2016-05-17 / Maria Dębicz)
Uważne czytanie (2016-05-10 / Ewa Bartos)
Być u siebie, to być sobą (2016-05-06 / Katarzyna Kuroczka (Bereta))
Uśmierceni przez Twardocha (2016-03-28 / Katarzyna Bereta)
Krzyk i cisza (2016-03-11 / Katarzyna Niesporek)
Kto straszy w prozie Guzego (2016-03-05 / Ryszard Bednarczyk)
Detektyw po przejściach (2016-03-05 / Ryszard Bednarczyk)
Traktat o grze w świat (2016-02-20 / Katarzyna Bereta)
"Duchy wojny" po raz piąty (2016-02-16 / Jacek Lyszczyna)
Koronkowa książeczka (2016-02-16 / Bogdan Widera)
Lament nad śmiercią hiszpańskiego toreadora (2016-02-15 / Jacek Lyszczyna)
O kulturowym przymusie (2016-02-09 / Katarzyna Bereta)
Szaleństwo i metoda (2016-02-09 / Ewa Wylężek)
Doświadczając bliskości (2015-12-18 / Katarzyna Niesporek)
Doświadczając pewności (2015-11-18 / Katarzyna Niesporek)
Teatr w sieci (2015-10-31 / Maria Sztuka)
Pamięć i wyobraźnia (2015-09-27 / Katarzyna Niesporek)
O poszukiwaniu siebie (2015-09-27 / Katarzyna Bereta)
Wszystkie beboki Stalinogrodu (2015-08-08 / Katarzyna Bereta)
Edessy (2015-07-28 / Katarzyna Niesporek)
Erotyczne przygody pewnego świra (2015-07-24 / Ryszard Bednarczyk)
Trzej neurotycy i pies (2015-07-16 / Ryszard Bednarczyk)
O cierpieniu i wierze w sześciu językach (2015-07-02 / Ryszard Bednarczyk)
Z duszą na uwięzi (2015-06-15 / Ryszard Bednarczyk)
Czas jak zamarznięta rzeka (2015-05-13 / Ryszard Bednarczyk)
Wiersze i obrazy (2015-01-17 / Katarzyna Niesporek)
Zbiór minitraktatów i testament gorzkich prawd (2015-01-04 / Katarzyna Bereta)
O "Drugim końcu wszystkiego" Brzoski (2014-11-10 / Ewa Wylężek)
Czy mężczyźnie przystoi płakać? (2014-10-27 / Ewa Wylężek)
Jan Dobry nauczycielem Opolan (2014-10-08 / Justyna Kubik)
Przez wielką wodę. O narracji traumy (2014-09-21 / Ewa Wylężek)
O "Dialogach śląskich" Górdziałka (2014-08-25 / Marek Mikołajec)
Z kroniki rodzinnej – Dom trzech pokoleń (2014-08-19 / Ewa Wylężek)
Światło ze Śląska (2014-08-16 / Ewa Wylężek)