niedziela / 22 października 2017 Gtl Członkowie Miesięcznik "Śląsk" Partnerzy Kontakt
Górnośląskie Towarzystwo Literackie w Katowicach
G ó r n o ś l ą s k i e   T o w a r z y s t w o   L i t e r a c k i e   w   Katowicach

Krytyka literacka



Erotyczne przygody pewnego świra

Jan Paweł Krasnodębski, Obojętne

Kiedy Jan Paweł Krasnodębski zadebiutował w 1973 roku zbiorem opowiadań Tyle słońca w szybach, powitany został pochwałami krytyków literackich, między innymi samego Henryka Berezy. Obsypany nagrodami literackimi stał się nadzieją ówczesnej młodej polskiej prozy. Jednak z każdą następną wydaną książką pojawiało się coraz więcej krytycznych głosów na temat jego twórczości. Zarzut outsiderstwa czy miałkości intelektualnej stał się motywem przewodnim większości recenzji czy esejów poświęconych pisarstwu Krasnodębskiego. Prozaik, nie przejmując się wybrzydzaniem literaturoznawców, pisał kolejne opowiadania i powieści w swoim dobrze znanym stylu. I czyni to z godną podziwu wytrwałością do dziś. Doskonałym tego potwierdzeniem jest wydana w 2014 roku powieść Obojętne.

Bohaterem najnowszej prozy Krasnodębskiego jest Armi, mężczyzna po trzydziestce, ale z duszą wiecznego dziecka. W dodatku po przejściach, bo ma za sobą liczne załamania psychiczne i kurację przeciwalkoholową oraz nieudane związki z kobietami. Znajdując się w okresie przymusowej abstynencji, próbuje naprawić – gwałtownie zerwane – rodzinne stosunki z przybranymi rodzicami. Wspiera go w tych ozdrowieńczych poczynaniach jego aktualna partnerka Beta. Nad głową bohatera unosi się jednak jakieś fatum. Zaledwie pogodzi się z rodzicami, matka umiera, a ojciec wraca do pijaństwa. Nie układa mu się także z kobietami. Beta zostawia go, żeby zająć się naukową karierą. Poznaną w Bieszczadach malarkę Agę sam opuszcza, gdy ta osiąga artystyczny sukces w Paryżu. Ciągłe niezdecydowanie co do własnej drogi życiowej Armiego sprawia, że odczuwa się ulgę, gdy bohater ginie wreszcie od przypadkowego ciosu nożem zadanego przez Betę.

Na dłuższą metę bowiem introwertyczne narracje Krasnodębskiego – mimo że bardzo sprawne i interesująco napisane – zaczynają nużyć. Zwłaszcza że powieść jest monologiem głównego bohatera, który widzi świat zewnętrzny przez pryzmat własnego psychicznego rozchwiania, i chwilami nie ma się pewności, czy aby są realnym opisem, bo równie dobrze mogą być wytworem chorej wyobraźni narratora. Równie psychotyczni są pozostali bohaterowie tej powieści. Aga, Beta, ojciec, Zdrajca to – bardzo wiarygodnie ukazane – postacie w stanie permanentnej psychicznej dezintegracji z niewielką szansą na uporządkowanie własnej jaźni. Dlatego nic w tej powieści zaludnionej ludzkimi typami artystów, naukowców, pisarzy nie może się udać z wyjątkiem dzieł sztuki.

Potrafi jednak pisarz przy opisie świata wyobcowanych postaci zawrzeć na kartach swojej powieści sporo konkretnych realiów. Nie brak w najnowszej prozie Krasnodębskiego tematu pracy Polaków na emigracji oraz dosadnych elementów finansowych w rodzaju transakcji bankowych czy handlu nieruchomościami. Ale dla bohaterów powieści Obojętne to sprawy nazbyt przyziemne i wadzące czystej psychicznej egzystencji, że aż dziw, iż pieniądze sypią się im same jak z rękawa. Pewnie dlatego forsa ta nie odgrywa w akcji powieści większej roli.

 

Jan Paweł Krasnodębski: Obojętne. Chorzów 2014.

autor: Ryszard Bednarczyk

Pozostałe wpisy

Biblioteka "Guliwer" (2016-12-30 / Małgorzata Wójcik-Dudek)
W gościnie u człowieka (2016-12-30 / Ryszard Bednarczyk)
Czucie, wiara i szkiełko – o kondycji współczesnej (2016-11-28 / Ewa Wylężek)
Z kulturą po literackich ścieżkach (2016-11-24 / Katarzyna Kuroczka)
Niobe. Śląska krzywda wykrzyczana (2016-11-12 / Grzegorz Sztoler)
Szeptem (2016-11-12 / Marek Rapnicki)
Naprawdę ważne zdjęcia (2016-11-06 / Paweł Lekszycki)
O geniuszu miejsca w śląskiej literaturze (2016-11-06 / Ryszard Bednarczyk)
Niewykorzystany demon przypadku (2016-10-27 / Katarzyna Kuroczka )
Jedynie skóra pachnie poezją (2016-10-27 / Ryszard Bednarczyk)
Wredny łobrozek, czyli egzystencjalny bigos (2016-10-18 / Katarzyna Kuroczka )
Grudzień Genowefy (2016-09-29 / Ewa Olejarz)
Wszystko się kręci wokół patyczka (2016-08-30 / Ryszard Bednarczyk)
Samotna walka Szczepańskiego (2016-08-29 / Katarzyna Kuroczka )
Mała zagłada (2016-08-03 / Ewa Wylężek)
Kręgi na wodzie (2016-07-28 / Irmina Kosmala)
Gorzkie studium psychologiczne i socjologiczne (2016-07-28 / Katarzyna Kuroczka)
To byli nasi dziadkowie (2016-07-27 / Grzegorz Sztoler)
U źródeł wrażliwości (2016-07-09 / Miłosz Piotrowiak)
Przypadek Pawła G. (2016-07-03 / Monika Witczak)
Wypisz, wymaluj – „Podsłuchy i podglądy” Jerzego J (2016-07-03 / Ewa Wylężek)
„To tylko poezja” (2016-06-12 / Katarzyna Niesporek)
Portret wielokrotny (2016-05-17 / Maria Dębicz)
Uważne czytanie (2016-05-10 / Ewa Bartos)
Być u siebie, to być sobą (2016-05-06 / Katarzyna Kuroczka (Bereta))
Uśmierceni przez Twardocha (2016-03-28 / Katarzyna Bereta)
Krzyk i cisza (2016-03-11 / Katarzyna Niesporek)
Kto straszy w prozie Guzego (2016-03-05 / Ryszard Bednarczyk)
Detektyw po przejściach (2016-03-05 / Ryszard Bednarczyk)
Traktat o grze w świat (2016-02-20 / Katarzyna Bereta)
"Duchy wojny" po raz piąty (2016-02-16 / Jacek Lyszczyna)
Koronkowa książeczka (2016-02-16 / Bogdan Widera)
'biernik Bogdana Prejsa (2016-02-15 / Roma Jegor)
Lament nad śmiercią hiszpańskiego toreadora (2016-02-15 / Jacek Lyszczyna)
O kulturowym przymusie (2016-02-09 / Katarzyna Bereta)
Szaleństwo i metoda (2016-02-09 / Ewa Wylężek)
Doświadczając bliskości (2015-12-18 / Katarzyna Niesporek)
Doświadczając pewności (2015-11-18 / Katarzyna Niesporek)
Teatr w sieci (2015-10-31 / Maria Sztuka)
Pamięć i wyobraźnia (2015-09-27 / Katarzyna Niesporek)
O poszukiwaniu siebie (2015-09-27 / Katarzyna Bereta)
Wszystkie beboki Stalinogrodu (2015-08-08 / Katarzyna Bereta)
Edessy (2015-07-28 / Katarzyna Niesporek)
Trzej neurotycy i pies (2015-07-16 / Ryszard Bednarczyk)
O cierpieniu i wierze w sześciu językach (2015-07-02 / Ryszard Bednarczyk)
Z duszą na uwięzi (2015-06-15 / Ryszard Bednarczyk)
Czas jak zamarznięta rzeka (2015-05-13 / Ryszard Bednarczyk)
Wiersze i obrazy (2015-01-17 / Katarzyna Niesporek)
Zbiór minitraktatów i testament gorzkich prawd (2015-01-04 / Katarzyna Bereta)
O "Drugim końcu wszystkiego" Brzoski (2014-11-10 / Ewa Wylężek)
Czy mężczyźnie przystoi płakać? (2014-10-27 / Ewa Wylężek)
Jan Dobry nauczycielem Opolan (2014-10-08 / Justyna Kubik)
Przez wielką wodę. O narracji traumy (2014-09-21 / Ewa Wylężek)
O "Dialogach śląskich" Górdziałka (2014-08-25 / Marek Mikołajec)
Z kroniki rodzinnej – Dom trzech pokoleń (2014-08-19 / Ewa Wylężek)
Światło ze Śląska (2014-08-16 / Ewa Wylężek)